Viên Thuốc tránh thai kết hợp

Viên Thuốc tránh thai kết hợp,: tp chủ yêu, cơ chế td, chỉ định, CCĐ, các td phụ?

I.      Đại cương:

-          Viên thuốc tránh thai là 1 phương pháp tránh thai có hồi phục. Viên tuốc tránh thai chia làm 2 loại : viên thuốc tránh thai phối hợp và viên thuốc tránh thai chỉ có progestin

-          Viên thuốc tránh thai phối hợp chứa 2 loại hormon: progestin tổng hợp và estrogen tổng hợp( Ethinyl Estradiol). Trong đó progestin là thành phần tránh thai chủ yếu, estrogen bổ sung nhằm tránh td gây chyả máu thấm giọt của progestin

-          Hiệu quả tránh thai rất cao với ĐK uống đều đặn và không được quên. Tỷ lệ thất bạo 0,1-5% chủ yếu do dùng không đúng

II.      Thành phần

-          Gồm EE và Progestin. Trong đó progestin là thành phần tránh thai chủ yếu. Do estrogen gây ra nhiều tác dụng phụ không mong muốn nên cố gắng hạ thấp liều EE trong viên thuốc

-          Các dạng thuốc:

1)      Dựa vào Hàm lượng EE trong mỗi viên thuốc chia 2 loại

ü      Viên thuốc tránh thai liều cao: hàm lượng EE trong mỗi viên thuốc là 50mcg

ü      Viên thuốc tránh thai liều thấp: hàm lượng EE trong mỗi viên thuốc là 20-40mcg

2)      Dụa vào cách phối hợp giữa 2 loại nội tiết E và P:

ü      Viên thuốc tránh thai phối hợp: hàm lượng EE và P giống nhau trong mọi viên thuốc: marvelon, ovidon...

ü      Viên dạng kế tiếp: phần đầu của vỉ thuốc là các viên chỉ chứa EE, phần sau là các viên chứa cả EE và P

ü      Viên dạng 2 pha: hàm lượng EE và P thay đổi 1 lần trong vỉ thuốc.

ü      Dạng 3 pha: hàm lượng EE và P thay đổi 2 lần trong vỉ thuốc.

-          THuốc được đóng vỉ 21 viên hoặc 28 viên ( trong đó 21 viên là có tp thuốc tránh thai và 7 viên không có thuốc tránh thai)

III.      Cơ chế tác dụng: có 3 cơ chế là

-          Ở trung tâm dưới đổi-tuyến yên: ức chế phóng noãn do ức chế cả trục dưới đồi-tuyến yên làm ức chế tiết FSH và mất đỉnh LH

-          Ở nội mạc TC: làm teo NM tử cung, làm loạn dưỡn NMTC: các tuyến không ở vào thời kỳ chế tiết, tuyến ít và mỏng, teo bé, --> NMTC không thích hợp trứng làm tổ

-          TD lên Tuyến CTC: làm giảm tiết nhày ở CTC và làm chất nhày đặc quánh lại--> ngăn cản tinh trùng xâm nhập vào CTC

--> vai trò nổi trội của từng cơ chế khác nhau tùy theo sự kết hợp của tựng loại thuốc.

IV.      Chỉ đinh:

-          Tất cả PN trong độ tuổi sinh đẻ không có CCĐ muốn dùng biên pháp tránh thai Tạm Thời có hiệu quả cao

-          Ngoài ra có thể dùng trong một số bệnh phụ khóa: RL kinh nguyệt, đau bụng kinh, hành kinh nhiều, trứng có trước tuổi vị thành niên...

V.      CCĐ:

1)      CCĐ tuyệt đối:

-          Đang có thai

-          PN đang cho con bú do ảnh hưởng đến khả năng tiếu sữa

-          TS tim mạch: TS HKĐM, TM; Bệnh lý có nguy cơ bị HK: bệnh tim mạch, phải nằm lâu tại chỗ, PT lớn..; TS hay hiện tại TM cơ tim, THA, TBMMN

-          Tăng lipid máu

-          ĐTĐ phụ thuộc insulin( I)

-          Bệnh lý gan tiến triển: vàng da ứ mật, viêm gan B, xơ gan, K gan...

-          Bệnh nguyen bào nuôi: chửa trưngs, chorio..

-          Bệnh K phụ thuộc nội tiết: K NMTC, K vú..

-          Nghiện thuốc lá ở người trên 35 tuổi

1)      CCĐ tươgn đối:

-          Béo phì

-          TS gia đình: Tăng lipid máu, ĐTĐ, TBMMN,

-          Trong khi có thai: tăng cân quá mức, THA

-          Cường giáp trạng

-          UXTC

-          ĐTĐ không phụ thuộc insulin

VI.      Tác dụng phụ

-          RL kinh nguyệt, ra máu giữa ký kinh, ra máu thấm giọt: thường gặp ở 2-3 CK kinh đầu tiên sau khi dùng thuốc

-          Buồn nôn, nhức đầu, căng đau vú đặc biệt ở giữa kỳ kinh, đôi khi gây cảm giác như nghén--> td của EE

-          Trứng cá, xạm da--> td của P

-          Giảm tiết sữa--> không dùng cho Pn cho con bú

-          Tăng cân do ứ nước, Cao HA--> td của EE

-          Tăng ĐM: do tăng kết dính TC, tăng tạo yếu tố ĐM--> tăng nguye cơ tắc mạch do DK

-          Tăng triglycerid và cholesterol máu do td của EE

-          Tăng đường huyết--> nặng thêm bệnh ĐTĐ

-          Gây vàng da, ứ mật làm tăng nguy cơ bệnh sỏi túi mật

-          Trầm cảm, RL tâm thần

-          Riêng ĐV viên kế tiếp, phần đầu không có P nên làm tăng tỷ lệ K NMTC

1)      Ưu, nhược điểm
Ưu điểm:

-          hiệu quả cao; >99%

-          Là phương pháo cí hồi phục, dễ sử dụng và thuận tiện

-          Hoàn toàn không liên quan tới giao hợp

-          Làm kinh nguyệt đều, giảm lượng máu kinh, giảm thống kinh, u nang BT cơ năng, giảm viêm vói trúng, CNTC, k BT, K NMTC

-          Giảm các bệnh vú lành tính và cả K vú

-          Giảm VKDT

2)      Nhược điểm:

-          Uống đều đặn, đắt

-          Phải nhớ uống thuốc hàng ngày--> nên dễ quên

-          nhiều tác dụng phụ

-          Không dự phòng được các bệnh lây truyền qua đường tình dục

-          Không dùng được cho PN cho con bú

3)      Cach dùng;

-          Viên đầu tiên ngày 1-5 của CK kinh, mỗi ngày 1viên vào một giờ nhất định theo chiều mũi tên trên vỉ thuốc

-          Với vỉ 28viên, hết vỉ thì uống viên đầu tiên vủa vỉ tiếp theo vào ngày hôm sau dù đang còn kinh

-          Với vỉ 21 viên khi hết vỉ thì nghỉ 7ngày rồi dùng tiếp

-          Nếu PN không cho con bú: bắt đầu bắt cứ lúc nào từ 4 tuần đầu sau đẻ

-          Sau nạo, sảy thai: ngay lập tức hay trong vòng 7 ngày đầu sau nạo, nên dùng viên kết hợp vì giúp NMTC tái tạo tốt hơn

o       Các hình thái:

-          Quên thuốc: quên 1 viên thì uống bù vào sáng hôm sau, tối hôm đó vẫn uống thuốc như thường. Quên 2 viên thì nên bỏ thuốc, đợi ra máu thì dùng vỉ mới

-          BN muốn có thai: nên ngừng  ít nhất là 3 tháng để NMTC trở về bình thường. Nếu đang dùng thuốc mà có thai, thì thai nghén phát triển bt, không có chỉ định phá thai

-          BN PT: nên ngừng ít nhất 4 tuần

Dụng cụ Tử cung tránh thai

 Dụng cụ Tử cung tránh thai( TCu 380A): cơ chế tác dụng, chỉ định và CCD, tai biến và xử trí?

I.      Đại cương

-          Dụng cụ TC tránh thai là 1 biện pháp tránh thai tạm thời cho nữ giới, được làm bằng chất dẻo, có chứa muối barium vì vậy cản quang với tia X

-          Là phương pháp rộng rãi nhất ở nước ta.

-          Phân loại DCTC:

·         Theo hình dạng:

ü      DCTC kín: vòng Dana, Ota....

ü      DCTC hở: TCu, Multiload

·         Theo cấu trúc:

ü      DCTC không có hoạt chất: Dana..

ü      DCTC có đồng: TCu, multiload..DCTC này vẫn giứ được hoạt tính trong khi kích thước nhỏ hơn, ít đau hơn, ít khó chịu.

ü      DCTC chứa Progestif: mirena

--> ở nước ta  sử dụng phổ biến là TCu 380A( thời gian sử dụng 10năm), Multiload 375( thời gian sử dụng là 5năm), Multiload 250( thời gian sử dụng là 3năm)..

II.      Cơ chế tác dụng
Chủ yếu là cản trở quá trình làm tổ ở BTC của trứng đã được thụ tinh

-          Tại Nội mạc TC:

·         Gây PU viêm tại chỗ, xuất hiện hàng rào lympho bào, BCĐN.. đến thực bào Lympho bào và trứng

·         Gây biến đổi mạnh NMTC, nhất là do đồng--> cản trở sự làm tổ của trứng ở TC

·         Có tác dụng gây độc cho giao tử( cụ thể là tinh trùng)

-          Tai BTC và vòi trứng

·         Tăng co bóp TC đẩy trứng ra ngoài

·         Làm thay đổi HĐ nhu động vòi trứng--> trứng về BTC sớm hơn bình thường, không phù hợp với GĐ của NMTC đón trứng làm tổ

-          Tại CTC:Làm thay đổi thành phần  chất nhày ở CTC--> cản trở tinh trùng xâm nhập vào BTC

III.      Chỉ định

-          Pn trong dộ tuổi sinh đẻ không có CCĐ muốn áp dụng 1 BPTT tạm thời, dài hạn, hiệu quả cao

-          Lý tưởng là dụng cho phụ nữ có con, bộ máy sinh dục bình thường, có nguyện vọng tránh thai

-          TC có sẹo mổ lấy thai vẫn đặt được DCTC

IV.      CCĐ

-          CCĐ tuyệt đối

ü      Có thia hay nghi ngờ có thai

ü      NK đường sinh dục

ü      RLĐM

ü      Bệnh lý tim mạch

ü      K đường sinh duc: K CYC, NMTC...

-          CCĐ tương đối

ü      BTC bất thường: u xơ, dị dạng...

ü      Đang đièu trị bằng thuốc chông đông máu

ü      TS Nk đường sinh dục trên

ü      TS chửa ngoài TC

ü      Chưa có con

V.      Tai biến và xử trí

-          Đau tiểu khung: hay gặp do TC có cơn co, do DCTC quá to

·         xử trí: dùng thuốc giảm đau không đặc hiệu (aspirin), giảm co ( papaverin) cho kết quả tốt.

-          Thống kinh: có thể đổi loại DCTC nhiều khi cho kết quả tốt

-          RL kinh nguyệt là nhược điểm hay gặp nhất

·         Xử trí: nghỉ ngơi, thuốc chống tiêu sợi huyết, thuốc bảo vệ thành mạch, thuốc kháng Prostaglandin. Nếu không đỡ thì thay DCTC khác hay dùng BPTT khác

-          Gây đau khi giao hợp: do đặt sai vị trí hoặc do dây thừa quá dại

·         xử trí: KT lại dây hoặc thay DCTC

-          Ra khí hư nhiều do PƯ NMTC:

·         xử trí: nếu khí hư ra nhiều và hôi--> cho KS

·         Nếu khí hư ra kéo dài thì thay DCTC

-          Tụt DCTC: các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ ụt DCTC: tuổi, số lần đẻ, laoị DCTC, kinh nghiệm đặt, thời điểm đặt. Hầu hết tụt DCTC trong 3 tháng đầu sau khi đặt, nhiều trường hợp tụt DCTC mà khôn biết

·         xử trí: đặt lại

-          Thủng TC: rất ít gặp, nếu phát hiện ngay lúc đặt thì lấy DCTC và điều trị bảo tồn TC

·         DCTC chui vào trong ổ bụng: có thể chui ngay khi đặt do thủng TC--> DCTC chui vào trong OB, hoặc chui dần dần trong 1 thời gian sau này

·         Chẩn đoán: do không thấy DCTC trong BTC khi SÂ, khi lấy DCTC, chụp TC có bơm cản quang thấy DCTC ngoài BTC

·         Xử trí: mở bụng hay NS để lấy DCTC

-          NK đường sinh dục: là biến chứng nặng dễ gây vô sinh, điều kiện thuận lợi là do thủ thuật không vô trugnf hoặc đặt vòng ở BN có NK sinh dục

·         Khởi đầu thường kín đáo: đau tiểu khung, sốt nhẹ, rong huyết , chất nhày CTC đục bẩn...

·         Xử trí: KS phối hơp, chưa cần phải tháo DCTC

·         nếu điều trị không tốt, có thể dẫn đến viêm vòi trúng, áp xe BT, VPM tiểu khung...

-          Có thai cùng DCTC

·         Tỷ lệ say thai và nguy cơ bị NK là rất cao.

·         Xử trí: nếu mang thai 3 tháng đầu và thấy dây DCTC: có thể tháo DCTC, nguy cơ say thai thấp

·         Nếu không thấy dây DCTC và hoặc thai >3tháng: cần SÂ đánh giá xem DCTC có còn nằm đúng vị trí không, nếu không muốn mang thai có thể chấm dứt thai nghén, nếu muốn tiếp tục mang thai có thể lấy DCTC, cuộc chuyển dạ không có gì đặc biệt

-          DCTC và CNTC

·         DCTC làm tăng nguy cơ CNTC

·         xử trí: nội khoa hay PT bằng mổ mở hay NS như trường hợp CNTC/

Thuốc tránh thai chỉ có Progesin:

Thuốc tránh thai chỉ có Progestin: cơ chế td, chỉ định , CCĐ

I.      Đại cương

-          Viên thuốc tránh thai là 1 phương pháp tránh thai có hồi phục. Viên tuốc tránh thai chia làm 2 loại : viên thuốc tránh thai phối hợp và viên thuốc tránh thai chỉ có progestin

-          Viên thuốc tránh thai chỉ có Progestin: trong tp chỉ có Progestin tổng hợp. Hiệu quả tránh thai cao

ü      Các dạng thuốc
Liều nhỏ: dùng liên tục không có ngày nghỉ thuốc, bắt đầu uống vào ngày đầu của vòng kinh, uống vào 1 giờ nhất định trong ngày

--> hay sử dụng ở VN: exluton( vỉ 28 viên mỗi viên 0,5mg lynestrenol)

ü      Liều lớn: dùng từ ngay 5-25 cảu Ck kinh, cho phép tránh thai an toàn như viên thuốc tránh thai kết hợp. Tuy nhiên dạng này thường mục đích điều trị là chủy yếu, tác dụng tránh thai mặc nhiên có như: lutenyl, luteron...

II.      Cơ chế tác dụng

-          Ức chế không hoàn toàn trục dưới đồi-Tuyến yên, ức chế sự phóng noãn và làm cho hoàng thể tiêu sớm

-          Làm giảm tiết nhày và gây đặc quánh chất nhày CTC--> ngăn cản tinh trùng xâm nhập vào BTC

-          Gây teo, mỏng NMTC--> không thích hợp cho trứng làm tổ

III.      CĐ

-          Tất cả PN trong độ tuổi sinh đẻ không có CCĐ muốn dùng 1 biện pháo tránh thai Tạm thời có hiệu quả cao

-          ĐB thích hợp cho PN đang cho con bú hơcj có CCĐ dùng thuốc tránh thai kết hợp như:

-          PN có thai trên 35 tuần hút thuốc là nhiều

-          Có bệnh lý TM, ĐTĐ, RLĐM, HK, TBMMN

-          Muốn tránh thai khẩn cấp--> uống viên progesteron liều cao

IV.      CCĐ

-          Có thai hay nghi ngờ có thai

-          PN cho con bú < 6tuần

-          RLKN CRNN

-          K phụ thuộc nội tiết: k vú, K BT, K CTC, K NMTC, các khối u đường sinh dục chưa rõ nguyên nhâ...

-          Bệnh lý gan mật: viêm gan, xơ gan, u gan...

-          Đang dùng thuốc chống co giât, KS chống lao, diệt nấm...

V.      TD phụ

-          RLKN: kinh thưa, vô kinh, ra máu thấm giọt..

-          một số hiếm gặp: nhức đàu, căng ngực, buồn nôn, đau bụng dưới..

-          Ưu nhược điểm:

·         Ưu điểm:

-          Hiệu quả tránh thai cao, có hồi phục và không ảnh khả năng sinh sản sau này

-          Không lq tới giao hợp

-          Không làm giảm tiết sữa--> dùng cho PN cho con bú

-          Phù hợp với PN có CCĐ dùng estrogen

·         Nhược điểm:

-          Tốn tiền, đắt hơn thuốc tránh thai kết hợp

-          Hiệu quả không cao bằng thuốc tránh thai kết hợp

-          Phải dùng đều đặn--> dễ quên

-          Không dự phòng được các bệnh lây truyền qua đường tình dục

-          Hay bị CNTC hơn, RLKN nhiều hơn viên kết hợp

VI.      Cách dùng thuốc

-          Nếu sd cho sản phụ cau đẻ và cho con bú: tốt nhất là sau thời kỳ hậu sản( sau 6 tuần sau đẻ)

-          Nếu không cho con bú: bất cứ lúc nào trong vòn 4 tuần sau đẻ

-          Sảy, nạo thia: ngay lập tức hay trong vòng 7 ngày đầu sau nạo

-          Chuyển từ 1BPTT khác sang dùng thuốc: bắt đầu ngay, không cần đợi có kinh

-          Nếu quên thuốc: quên 1 viên thì uống bù vào sáng hôm sau, tối hôm đó uống bình thường. Nếu quên uống từ 2 viên trờ lên thì ngừng thuốc??????????????

==>Ngoài ra còn có viên thuốc tránh thai khẩn cấp

-          Dùng cho những trường hợp giao hợp không thường xuyên, không được bảo vệ

-          Là phương pháp phổ biến nhất được sử dụng ở nhiều quốc gia, hiệu quả khá cao, sử dụng đơn giản tuy nhiên cần tôn trọng CCĐ và 1 số hệ thống cung cấp thuốc thường xuyên cho khách hàng

-          Ngăn ngừa được hầu hết các trường hợp thụ thai nhưng không có hiệu quả hoàn toàn 100%. Nó chỉ ngăn ngừa được ¾ trường hợp

-          Loại thường được sử dụng là Postinor( levorgestrel 0,75mg) viên đầu tiên uống càng sớm càng tốt trong vòng 72 giừo đầu sau giao hợp  không được bảo vệ, viên thứ 2 uống sau viên thứ nhất 12h

-          Viên thuốc tránh thai kết hợp: idealm choice, tetragynon..Uống 4viên thuốc tránh thai kết hợpt rong vòng 72h sau giao hợp không bảo vệ, 4viên tiếp uống sau 12h

-          Tác dụng phụ: chóng mặt, buòn nôn và nôn sau...

Ung thư nguyên bào nuôi

 K nguyªn bµo nu«I, ®iÒu trÞ, tiÕn triÓn vµ biÕn chøng.

II.     Ph©n lo¹i theo giai ®o¹n cña Figo:

-          Giai ®o¹n I: khèi u ph¸t triÓn ë TC, ch­a di c¨n.

-          Giai ®o¹n II: di c¨n ë ©m ®¹o, hè chËu.

-          Giai ®o¹n III: di c¨n tíi phæi.

-          Giai ®o¹n IV: di c¨n tíi c¸c bé phËn kh¸c.

III.   B¶ng ph©n lo¹i yÕu tè nguy c¬ theo WHO:

	0	1	2	3
Tuæi	≤39	>39
TiÒn sö	Chöa trøng	S¶y thai	®Î th­êng
Thêi gian ñ bÖnh	<4 th¸ng	4-6	7-12	>12 th¸ng
hCG(UI/l)	<1000	1000-10.000	10.000-100.000	>100.000
Nhãm m¸u		O hoÆc A	B hay AB
kÝch th­íc u	<3 cm	3-5cm	>5cm
vÞ trÝ di c¨n	Phæi, ©m ®¹o	L¸ch thËn	Ruét gan	N·o
Sè nh©n di c¨n		1-3	4-8	>8cm
Hãa chÊt ®iÒu trÞ tr­íc ®ã			1 lo¹i	>1 lo¹i

Nguy c¬ thÊp<7đ, nguy cơ cao ≥7.

IV.  §iÒu trÞ:

1.      Nguyªn t¾c ®iÒu trÞ:

-        CÇn theo dâi s¸t nh÷ng BN sau n¹o trøng ®Ó ch/ ®o¸n sím vµ ®iÒu trÞ kÞp thêi.

-        Cã nhiÒu ph­¬ng ph¸p, th­êng phèi hîp c¸c ph/ ph¸p nh»m môc ®Ých:

§         Lo¹i trõ tæ chøc ung th­ t¹i chç

§         DiÖt nh÷ng tÕ bµo ung th­ ®· di c¨n

2.      C¸c ph­¬ng ph¸p ®iÒu trÞ:

   2.1  PhÉu thuËt

a.  C¾t TC hoµn toµn

-        ChØ ®Þnh: phô n÷ ®· lín tuæi, ®ñ con

                            nh÷ng BN ®iÒu trÞ b»ng ho¸ chÊt thÊt b¹i

-        Môc ®Ých: lo¹i bá æ gèc cña K NBN. NhiÒu khi ko cã tæn th­¬ng ë TC, vÉn c¾t TC.

C¾t c¶ 2 buång trøng nÕu BN > 45 tuæi, c©n nh¾c ®Ó l¹i hoÆc ko ®èi víi BN < 45 tuæi.

b.  Mæ lÊy nh©n di c¨n

-           Di c¨n ¢§ c¾t bá t­¬ng ®èi dÔ trõ tr­êng hîp di c¨n s¸t niÖu ®¹o, trùc trµng.

-           Di c¨n phæi nÕu chØ cã Ýt nh©n khu tró ë 1 thuú phæi hoÆc 1 bªn phæi cã thÓ c¾t phæi lo¹i trõ nh©n di c¨n.

-           Víi di c¨n gan vµ n·o, nÕu cã chØ ®Þnh mæ cÇn tia x¹ tr­íc ®Ó khèi u khái ch¶y m¸u.

2.2  §iÒu trÞ ho¸ chÊt. Lµ ph/ ph¸p ®iÒu trÞ ®Çu tiªn, rÊt cã hiÖu qu¶ víi K NBN.

a.       ChØ ®Þnh:   BN trÎ tuæi

BN cßn nguyÖn väng sinh con

BN ko cßn kh¶ n¨ng phÉu thuËt or ko muèn PT

§trÞ phèi hîp víi PT

b.      §¬n ho¸ trÞ liÖu: Methotrexate hoÆc Actinomicin D. ¸p dông trong c¸c tr­êng hîp:

K NBN ch­a cã nh©n di c¨n

KNBN cã nh©n di c¨n nh­ng nguy c¬ thÊp

LiÒu dïng: MTX 0.3mg/ kg/ ngµy x 5 ngµy; nghØ 7-10 ngµy. Tuy nhiªn liÒu hay dïng hiÖn nay: 1mg/kg tiªm b¾p ngµy 1,3,5,7+ acid folic 0,1 mg/kg, tiªm b¾p xen kÏ ngµy 2,4,6,8. Chu kú ®iÒu trÞ nh¾c l¹i sau 2 tuÇn.

NÕu kh¸ng MTX th× dïng Actinomicin D tiªm tÜnh m¹ch (ko tiªm b¾p ®­îc)  0.5mg/ kg/ ngµy x 5 ngµy. 2 chu kú c¸ch nhau 14 ngµy.

chØ ngõng ®iÒu trÞ khi hÕt c¸c dÊu hiÖu lsang, ko cßn h×nh ¶nh di c¨n, hcG ©m tÝnh.

c.       §a ho¸ trÞ liÖu: dïng phèi hîp nhiÒu lo¹i (Cisplastin, Cyclophosphamid, Vinblastin...).

C«ng thøc: MAC (MTX, Act-D, cyclophosphamid), EMACO(Etoposide, MTX, Act-D, cyclophosphamid, vincritine(Oncovine)), EMAEP.

¸p dông trong c¸c tr­êng hîp: K NBN cã di c¨n ë nhãm nguy c¬ cao.

§iÒu trÞ ®¬n ho¸ trÞ liÖu thÊt b¹i.

Trong qu¸ tr×nh ®iÒu trÞ = ho¸ chÊt ph¶i lu«n lu«n theo dâi BN vµ c¸c XN xem BN cã bÞ ngé ®éc thuèc ko vµ cã ®¸p øng víi ®iÒu trÞ ko.

-           C¸c tr/ chøng nhiÔm ®éc ho¸ chÊt khi dïng thuèc:

§         Viªm da, lë loÐt niªm m¹c miÖng, l­ìi, rông tãc, Øa ch¶y...

§         SL b¹ch cÇu < 3000/ mm³, BC§NTT < 1500/ mm³, SL tiÓu cÇu < 100.000/ mm³

§         Suy gan (transamin huyÕt thanh t¨ng cao)

§         Suy thËn (ure, creatinin t¨ng cao)

ð           Ngõng ®trÞ HC ngay, dïng Follinatcalci, truyÒn m¸u, thuèc t¨ng BC, Prednisolon 4-6 mg/ 24h

-           V× vËy tr­íc mét ®ît ®iÒu trÞ cÇn XN:

§         C«ng thøc m¸u, c«ng thøc b¹ch cÇu hµng ngµy

§         Chøc n¨ng gan, thËn

§         §­êng huyÕt

§         §Þnh l­îng bhCG -> ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®trÞ

-           TriÖu chøng kh¸ng thuèc

§         NÕu sau mçi ®ît ®iÒu trÞ, nång ®é hCG ko gi¶m hoÆc t¨ng lªn

§         HoÆc xuÊt hiÖn thªm nh©n di c¨n míi

ð           §æi ho¸ chÊt hoÆc kÕt hîp ho¸ chÊt kh¸c, hoÆc dïng c¸c ph/ ph¸p ®trÞ kh¸c nh­ PT, tia x¹.

2.3    §iÒu trÞ quang tuyÕn

-           C§: tia x¹ tr­íc phÉu thuËt, hoÆc K NBN ®· lan trµn trong hè chËu ko mæ ®­îc.

-           Th­êng dïng tia X, tia Cobal räi vµo ¢§, h¹ vÞ.

-           Chó ý: tia x¹ cã thÓ lµm háng BT -> thËn träng ë PN trÎ muèn cã con

3.      ®iÒu trÞ cô thÓ:

a.       KUNBN ë tö cung, ch­a di c¨n:

-          NÕu pn cßn trÎ ch­a cã con:

+        Hãa chÊt liÖu ph¸p b¶o tån tö cung.

+        NÕu ko ®¸p øng ph¶I mæ c¾t TC hoµn toµn.

-          Nh÷ng TH cßn l¹i, c¾t tö cung hoµn toµn, c¾t thªm 2 phÇn phô nÕu BN>45 tuæi. Phèi hîp hãa chÊt nÕu cÇn.

b.      KUNBN cã di c¨n ©m ®¹o:

-          MTX tiªm vµo nh©n di c¨n.

-          Sau ®ã c¾t TC hoµn toµn vµ 2 phÇn phô, hãa liÖu ph¸p sau mæ.

c.       Di c¨n phæi:

-          Hãa liÖu ph¸p, c¾t tö cung hoµn toµn, 2pp.

-          C¾t ph©n thïy phæi, lÊy nh©n.

d.      Di c¨n t¹ng kh¸c:

-          C¾t tö cung hoµn toµn, 2pp.

-          ®iÒu trÞ hãa chÊt phèi hîp.

-          chØ mæ di c¨n nÕu cã biÕn chøng cÊp.

4.       Tiªu chuÈn khái bÖnh vµ theo dâi sau ®iÒu trÞ:

Khái bÖnh: trong 3 tuÇn liªn tiÕp XN hCG (-)

Theo dâi ngo¹i tró sau ®ã (tèi thiÓu 5 n¨m liÒn):

§         XN hCG 2 tuÇn/ lÇn trong 3 th¸ng, råi tiÕp 1 th¸ng/ lÇn trong 3 th¸ng, 2 th¸ng / lÇn trong 6 th¸ng tiÕp theo, 6 th¸ng/ lÇn trong 1 n¨m.

§         Kh¸m phô khoa

§         XQ phæi 3 th¸ng/ lÇn trong 1 n¨m

Víi BN cßn TC cÇn tr¸nh thai trong 1 n¨m ®Çu, nÕu cã thai l¹i ph¶i ph¸ thai ngay. Tr¸nh thai tèt nh©t b»ng BCS.

V.    TiÕn triÓn vµ biÕn chøng:

1.        TiÕn triÓn ko thuËn lîi

NÕu ko ®c theo dâi cÈn thËn th× K NBN sÏ ®c ph¸t hiÖn chËm. BÖnh tiÕn triÓn víi nh÷ng æ di c¨n ë c¸c t¹ng or CM do vì nh©n di c¨n, or thñng TC

a.         Di c¨n: trg K NBN, TB di c¨n theo ®ng m¸u (®b lµ ®­êng TM). TB nu«i di c¨n ®Õn ®©u th× ph¸t triÓn lan trµn vµ ph¸ hñy tæ chøc ë ®ã. Thg gÆp lµ di c¨n phæi, ¢§, n·o, gan, thËn...

-           Di c¨n phæi g©y khã thë, ho ra m¸u, suy h« hÊp.

-           Di c¨n ¢§, hay gÆp ë thµnh tr­íc ©m ®¹o, víi ®Æc ®iÓm nh©n di c¨n mµu tÝm, mÒm, ko ®au, dÔ ch¶y m¸u tù nhiªn khi ch¹m vµo, cã thÓ vì g©y ch¶y m¸u nhiÒu.

-           Di c¨n n·o g©y ra dh t¨ng ¸p lùc néi sä, liÖt khu tró, ch¶y m¸u n·o, h«n mª vµ tö vong.

b.      Ch¶y m¸u:

-          Nh©n K nguyªn bµo nu«I trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cã thÓ bÞ vì, hoÆc nh©n g©y ho¹i tö, xuÊt huyÕt g©y ch¶y m¸u rÊt n¨ng.

c.       NhiÔm khuÈn:

-          Khèi u ph¸t triÓn ë tö cung g©y nhiÔm khuÈn t¹i chç hay toµn th©n.

d.      BiÕn chøng kh¸c:

-          Nh­  xo¾n nang hoµng tuyÕn ®ßi hái ph¶I can thiÖp b»ng phÉu thuËt.

2.        TiÕn triÓn thuËn lîi

-           NÕu K NBN khu tró ë TC, ch­a cã di c¨n -> ®trÞ PT or hãa trÞ liÖu -> BN cã thÓ khái hoµn toµn

-           NÕu K di c¨n phæi, ¢§ -> nguy c¬ trung b×nh, tiªn lg t­¬ng ®èi tèt

-           NÕu K di c¨n n·o, gan -> nguy c¬ cao, tiªn lg rÊt xÊu

3.      Mét sè biÕn chøng do ®iÒu trÞ:

-          Do phÉu thuËt nh­: ch¶y m¸u, nhiÔm trïng…

-          Do x¹ trÞ nh­ x¬ hãa vïng chËu, v« sinh….

-          Do hãa chÊt nh­: suy tñy, suy thËn, suy gan, nhiÔm khuÈn, viªm da….